قسمت ، ادبيات ذيقيمت زيادى موجود و در دسترس ما گذاشته شده كه از آن جمله است دينكرت يعنى سنن و اعمال مذهبى و نيز بوندهشن يا اساس‌دهنده كه داراى اهميتى بسزا ميباشند . وست كتابهاى ديگرى را هم ذكر نموده بعلاوه امثال ، تفاسير و روايات زيادى را نيز اسم برده است . و اما قسمت اخير و آن فقط يازده كتاب و رساله است كه قديمتر از همه يات‌كار زريران مىباشد و آن رمانى است در پهلوى كه در پانصد سال بعد از ميلاد نوشته شده است . اين داستان چنان كه برون مينويسد به تمام داستان‌هاى رزمى ملى مربوط مىباشد ، گو كه آن يك حكايت بيش نيست ليكن عناصر و مواد اصلى وى همانست كه در طبرى و شاهنامه موجود ميباشند و اين قضيه بسيار مهم و قابل دقت‌نظر است و از اين كتاب هم نفيس‌تر كارنامك پهلوى ارت خشير پاپكان مىباشد كه نولدكه آن را بآلمانى ترجمه نموده است . كتاب نامبرده در ششصد سال بعد از ميلاد نوشته شده است و از مقابلهء آن با شاهنامه معلوم مىشود كه فردوسى در متابعت از اسناد و مآخذ ساسانى خود تا چه اندازه دقيق و مواظب بوده است . كتابهاى ديگر شامل رسايل و مقالاتى هستند در عجايب سيستان و بازى شطرنج و اما در موضوع شعر و شاعرى ابدا چيزى از ساسانيان بما نرسيده است . نمونهء معمارى ساسانى از آثار معمارى و فنون پارتيها چون چيز قابلى در دست نيست نميتوان سبك معمارى سلسلهء نامبرده را وصف نمود چه بوده است . البته شاهان ساسانى آثار و يادگارهاى مجلل و باشكوهى را از معمارى هخامنشيان خيلى بهتر از وضعى كه امروز از آنها به نظر ميرسد بميراث برده‌اند و اما از آنجا كه كرسى حكومت ايران در ايران اصلى نبوده بلكه در درهء دجله و فرات واقع شده و تيسفون كه از پارتيها بطور ميراث به آنها رسيده پايتخت واقعى بوده است لذا ايشان براى احتياجات خودشان در معمارى از هاترا يعنى الحضر و تيسفون نمونه گرفتند . خصايص عمدهء معمارى ساسانى قديمترين ابنيهء ساسانى همگى تقريبا روى نقشهء واحدى بنا شده‌اند كه نهايت درجه بسيط و ساده است . من در نظر گرفته‌ام بعض از اين كاخها را كه شهرتى بسزا دارند ذيلا